วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทย

 

วัฒนธรรมไทย

          หมายถึง วิถีแห่งการดำรงชีวิตของคนในสังคมนั้นๆ  นับตั้งแต่การดำรงชีวิติในแต่ละวัน การกิน การอยู่ การแต่งกาย การทำงาน การแสดงอารมณ์ การอยู่ร่วมกันเป็นหมู่คณะ ซึ่งวิถีชีวิตนั้น เริ่มมาจากการมีต้นแบบ อาจจะเป็นตัวบุคคลส่วนใหญ่ หรือประชาชนทั่วไปมีความเห็นด้วยและ ปฏิบัติสืบทอดกันมา โดยสิ่งเหล้านั้นต้องเป็นสิ่งที่ดีงามเพื่อดำรงไว้ซึ่ง วัฒนธรรมไทย ตราบจบชั่วลูกชั่วหลาน

 

ภูมิปัญญาไทย

ความรู้ ความสามารถ และทักษะของคนไทยอันเกิดจากประสบการณ์ กระบวนการเรียนรู้ พัฒนาและถ่ายทอดต่อกันมาเพื่อใช้แก้ปัญหา และพัฒนาวิถีชีวิตของคนไทยในแต่ละสมัยให้สมดุลกับสภาพแวดล้อม

          ภูมิปัญญาไทยมีลักษณะเป็นองค์รวม มีคุณค่าทางวัฒนธรรมที่เกิดขึ้นในวิถีชีวิตของไทยเรา ซึ่งภูมิปัญญาท้องถิ่นอาจเป็นที่มาขององค์ความรู้ที่งอกงามขึ้นใหม่ที่จะช่วยในการเรียนรู้การแก้ปัญหา การจัดการและการปรับตัวในการดำเนินชีวิตของคนไทย ลักษณะองค์รวมของภูมิปัญญามีความเด่นชัดในหลายด้าน เช่น ด้านเกษตรกรรม ด้านอุตสาหกรรม หัตถกรรม การแพทย์แผนไทย ด้านศิลปกรรม การจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม ปรัชญา ศาสนา กองทุนและธุรกิจชุมชน ภาษาและวรรณกรรมและประเพณี และ ด้านโภชนาการ เป็นต้น

 

ประเภทของวัฒนธรรม

- วัฒนธรรมทางภาษา ซึ่งหมายถึง สำเนียงการพูด การเขียน
- วัฒนธรรมทางวัตถุ คือยานพาหนะ ที่อยู่อาศัย ที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อใช้อำนวยความสะดวกสบายให้กับชีวิตประจำวัน
- วัฒนธรรมทางจิตใจ เช่น ศาสนา ความเชื่อ ศีลธรรม จริยธรรม ที่มนุษย์ใช้เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจ
- วัฒนธรรมทางจารีตและขนบธรรมเนียมประเพณี เช่น การไหว้ มารยาทในการกิน การเดิน การแต่งกาย ประเพณีแต่งงานเป็นต้น

ลักษณะของภูมิปัญญาไทย

- ภูมิปัญญาไทยมีลักษณะเป็น ความรู้ ทักษะ ความเชื่อ และพฤติกรรม

- แสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างคนกับคน คนกับธรรมชาติ คนกับสิ่งแวดล้อม และคนกับสิ่งเหนือธรรมชาติ

- เป็นองค์รวมหรือกิจกรรมทุกอย่างในวิถีชีวิตของคนไทย

- เป็นเรื่องของการแก้ปัญหา การจัดการ การปรับตัว และการเรียนรู้ เพื่อความอยู่รอดของมนุษย์ในสังคม

- ภูมิปัญญาไทยมีลักษณะเฉพาะ หรือมีเอกลักษณ์ในตัวเอง

- มีการเปลี่ยนแปลงเพื่อการปรับสมดุลในพัฒนาการทางด้านสังคม

คนไทยในอดีตที่มีความสามารถปรากฏในประวัติศาสตร์ไทยมากมาย เป็นที่ยอมรับของนานาอารยประเทศ เช่น

นายขนมต้ม เป็นนักมวยไทยที่มีฝีมือเก่งในการใช้อวัยวะทุกส่วน ทุกท่าของแม้ไม้มวยไทย สามารถชกมวยไทย จนชนะพม่าได้ถึงสิบคนในคราวเดียวกัน แม้ในปัจจุบันมวยไทยก็ยังถือว่า เป็นศิลปะชั้นเยี่ยม เป็นที่นิยมฝึกฝนกันตลอด และแข่งขันในหมู่คนไทยและชาวต่างประเทศ ชาวต่างชาติที่ได้ฝึกมวยไทยจะรู้สึกยินดีและภาคภูมิใจ ถือเป็นมรดกของภูมิปัญญาไทย นอกจากนี้ ภูมิปัญญาไทยที่โดดเด่นยังมีอีกมากมาย เช่น

มรดกภูมิปัญญาทางภาษาและวรรณกรรม โดยมีอักษรไทยเป็นของตนเองมาตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัย และวิวัฒนาการมาจนถึงปัจจุบัน วรรณกรรมไทยถือว่าเป็น วรรณกรรมที่มีความไพเราะ ได้อรรถรสครบทุกด้าน และวรรณกรรมหลายเรื่องได้รับการแปลเป็นภาษาต่างประเทศหลายภาษา

 

การนำภูมิปัญญาไทยไปใช้ในการดำเนินชีวิต

  – ภูมิปัญญาที่เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างคนกับธรรมชาติ สามารถแสดงออกมาในลักษณะการดำเนินชีวิตภายใต้พื้นฐานด้านปัจจัย 4

- ภูมิปัญญาที่เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างคนกับคนในสังคม จะแสดงออกมาในลักษณะจารีตประเพณี นันทนาการ และ การสื่อสารต่างๆ

- ภูมิปัญญาที่เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างคนกับสิ่งเหนือธรรมชาติจะแสดงออกมาในลักษณะของสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ศาสนา และความเชื่อ

การดำเนินชีวิตแบบภูมิปัญญาไทย เน้นชีวิตที่เรียบง่าย พออยู่พอกิน ใช้วิธีชีวิตทางด้านเศรษฐกิจแบบพอเพียง

 

Comments are closed.