วัฒนธรรมท้องถิ่น ภาคอีสาน

 

        วัฒนธรรมท้องถิ่นภาคอีสานเป็นศูนย์รวมวัฒนธรรมอันเก่าแก่ ปัจจุบันสามารถแบ่งเชื้อสายบรรพบุรุษ ได้ 3 กลุ่มคือ
- ลาว มีถิ่นฐานตั้งแต่เขตจังหวัดมหาสารคาม ร้อยเอ็ด
- ไทย มีถิ่นฐานต่ำลงมาในเขตจังหวัดนครราชสีมา กลุ่มนี้มีวัฒน- ธรรม ภาษา และประเพณีแตกต่างไปจากพวกลาวอีสาน
- เขมร มีถิ่นฐานทางด้านตะวันออกในเขต บุรีรัมย์ สุรินทร์ ศรีสะเกษ

        ภาคอีสานมีเอกลักษณ์ทางวัฒธรรม ที่โดดเด่น เช่น อาหาร ภาษา ดนตรีหมอลำ และศิลปะการฟ้อนรำที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว ภาคอีสานเป็นที่รู้จักแพร่หลายทางด้านศิลปะแบบเขมร โบราณวัตถุ และโบราณสถานที่สำคัญคือศิลาจำหลักทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์ ปราสาทเขาพนมรุ้ง ปราสาท หินเมืองต่ำซึ่งได้รับการยกย่องให้มีคุณค่าทางศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมแบบเขมรและได้รับการจดทะเบียนเป็นมรดกโลกที่สำคัญ

 

บุคคลสำคัญในภาคอีสาน

- ท้าวสุระนารี วีรสตรีไทยที่ช่วยกอบกู้อิสรภาพให้แก่เมืองนครราชสีมา

- หลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต

- หลวงพ่อพุทธ ฐานิโย

- หลวงพ่อคูณ ปริสุทฺโธ

- พระยายมราช เจ้าเมืองนครราชสีมาคนแรก ในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช

- สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระอนุรักษ์เทเวศร์ กรมพระราชวังบวรสถานภิมุข

- เจ้าพระยานครราชสีมา(ทองอิน)เจ้าเมืองนครราชสีมาสมัยสงครามปราบกบฏเวียงจันทน์และ อานามสยามยุทธ

- เจ้าโสมพะมิตร เจ้าเมืองกาฬสินธุ์องค์แรก

 

วัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับอาหารการกิน

        อาหารหลักของชาวอีสาน คือ ข้าวเหนี่ยว เช่นเดียวกับชาวเหนือ สิ่งของเครื่องใช้เกี่ยวกับการทำและเก็บ อาหารจึงเหมือนกัน ส่วนอาหารจานหลักเกี่ยวกับข้าวเหนี่ยว คือ ปลาร้า ซึ่งเป็นปลาที่นำมาหมักกับเกลือ และรำหรือข้าวคั่ว นำมาปรุงเป็นอาหารประเภทต่างๆ เช่น น้ำพริกปลาร้า หรือน้ำปลาร้ามาเป็นเครื่องปรุงรสแทนน้ำปลาในอาหารชนิดต่างๆ เช่น ลาบ ก้อย หมก ต้ม คั่ว แกง อ่อม และอาหารเกือบทุกชนิดต้องมีแจ่วที่ใส่น้ำปลาร้าเป็นเครื่องปรุง ความเคยชินในการรับประทานอาหารของชาวอีสาน คือ ชอบรับประทานอาหารดิบๆ ด้วยความเชื่อว่าจะ ทำให้ร่างกายแข็งแรง แต่อาหารแบบนี้มีพยาธิใบไม้ในตับ ทำให้ชาวอีสานส่วนใหญ่เป็นโรคพยาธิ และสุขภาพไม่ค่อยดี ทางการจึงรณรงค์และส่งเสริมให้ชาวอีสานมีความรู้เรื่อง โภชนาการ เพื่อเปลี่ยนค่านิยมในการรับประทานให้ถูกสุข ลักษณะ

       วัฒนธรรมเรื่องอาหารการกินของชาวอีสาน ปัจจุบันแพร่หลายไปทั่วประเทศและต่างประเทศ เห็นได้จากการนำปลาร้ามาแปรรูปเป็นปลาร้าผง ปลาร้าตากแห้ง เพื่อส่งออกไปยังประเทศเพื่อนบ้าน โดยเฉพาะประเทศที่มีแรงงานชาวอีสานและชาวลาวอยู่เป็นจำนวนมาก ปลาร้าจึงเป็นสินค้าที่ทำรายได้เข้าประเทศไทยได้อีกชนิดหนึ่ง

กลุ่มคนในภาคอีสาน เป็นผู้รักษาขนบธรรมเนียมประเพณีอย่างเคร่งครัด นับถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมือง ซึ่งเป็นศูนย์รวมชาวอีสานตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ได้แก่
- การเคารพในพระบรมสาริกธาตุ ซึ่งแสดงถึงความสัมพันธ์ทางศาสนาที่มีความผูกพันกับชาวลาวมาอดีตพระบรมธาตุของจังหวัดต่างๆ ในภาคอีสาน ทั้งในเขต อีสานเหนือและอีสานใต้ จึงเป็นศูนย์รวมทางจิตใจของชาวอีสาน
- การเคารพสักการะพระปรางค์และปราสาทต่างๆ เป็นศิลปะของขอมที่ปรากฏในบริเวณอีสานใต้ แสดงถึงความผูกพันกับดินแดนของกัมพูชาในประวัติศาสตร์ ดังเช่น ปราสาทหินพิมาย ปราสาทเขาพนมรุ้ง เป็นต้น
- การเคารพสักการะอนุสาวรีย์ท้าวสุระนารีหรือย่าโม ที่หน้าประตูเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา        

        นอกจากนี้ ชาวอีสานยังเป็นผู้มีความสามารถในการทอผ้าไทยมาเป็นเวลาช้านาน ภายหลังจากได้รับพระมหากรุณาธิคุณจาสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ ในการสนับสนุนการทอผ้าไหมของชาวอีสาน ส่งผลให้มีการทอผ้าไทยที่มีคุณภาพสูงเช่น ผ้าไหมมัดหมี่ ผ้าทอพื้นเมืองลายขิด ผ้าไหมของชาวพูไทย จังหวัดนครพนม และผ้าไหมอำเภอมักธงชัย เป็นต้น

Comments are closed.