ลูกประคบสมุนไพร

       ลูกประคบ คือสิ่งที่เกิดจากภูมิปัญญาจากบรรพบุรุษ ที่ใช้พืชสมุนไพรที่มีอยู่ในท้องถิ่นนำมาใช้ในการรักษาหรือเพื่อช่วยในการไหลเวียนของโลหิต ต่อมาก็ได้มีการปรับปรุงและพัฒนาลูกประคบเรื่อยมา เพื่อประโยชน์ในการรักษาที่มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

       หลายปีที่ผ่านมา เรื่องของการแพทย์แผนไทย หรือภูมิปัญญาไทยหายไปจากสังคมไทยนานจนคนไทยเองเกือบลืมไปว่าเราคือคนไทย  และนี่คือวิถีชีวิตของคนไทยที่ถูกสืบทอดมาช้านาน   จวบจนกระทั่งกระแสธรรมชาติบำบัดเข้ามาอยู่ในความสนใจของคนมากขึ้น เรื่องราวของการนวดไทยและการใช้สมุนไพรไทยจึงกลับเข้ามาอยู่ในความสนใจอีกครั้ง ด้วยเหตุนี้เองจึงนับได้ว่าเป็นความโชคดีของคนไทยที่มีโอกาสได้รู้จักเรื่องราวของบรรพบุรุษมากขึ้น   เพราะถ้าไม่มีเรื่องของกระแสความนิยมแล้วคนรุ่นหลังจะมีโอกาสรู้จักหรือไม่  ว่ากันแล้วภูมิปัญญาไทยการดูแลตนเองแบบธรรมชาติบำบัดก็มีมากมายหลายวิธี  เริ่มตั้งแต่เราเกิดมาเราก็มีการอยู่ไฟแม่หลังคลอดซึ่งถ้าเรามองแบบแผนปัจจุบัน เป็นวิธีการอันชาญฉลาดของคนโบราณที่ถ่ายทอดความรักจากแม่สู่ลูกนั้นเอง

ส่วนผสมในการทำลูกประคบสมุนไพร

ตะไคร้บ้าน  มีน้ำมันหอมระเหยที่ช่วยให้ความสดชื่น

การบูร มีสรรพคุณเป็นยาระงับเชื้ออ่อนๆ เป็นยากระตุ้นหัวใจ ช่วยขับลม ขับเสมหะ ขับปัสสาวะ แก้ปวดเมื่อยตามข้อ

เกลือ สามารถใช้ฆ่าเชื้อแก้อาการอักเสบได้ อีกทั้งเกลือยังมีความสามารถในการดูดความร้อน จะช่วยทำให้สรรพคุณทางยาของสมุนไพรซึมได้เร็วขึ้น

ผิวมะกรูด มีสรรพคุณในการรักษาอาการหน้ามืดเป็นลม แก้อาการวิงเวียน และบำรุงหัวใจ ขับลมในลำไส้ได้อีกด้วย

ขมิ้นชัน มีสรรพคุณในการลดการอักเสบจากแมลงสัตว์กัดต่อย ลดอาการแพ้ได้

ไพล  มีสรรพคุณในการลดอาการปวด บวมแดงและแก้ฟกช้ำได้ด้วย

ใบส้มป่อย มีสรรพคุณในการรักษาโรคผิวหนัง

ใบมะขาม. มีสรรพคุณในการบำรุงผิวพรรณ

วิธีการทำลูกประคบ

  1. นำไพล ขมิ้นชัน ตะไคร้ มะกรูด มาทำความสะอาด แล้วมาหั่นหรือสับให้เป็นชิ้นเล็กๆ ตามที่ต้องการ
  2. นำใบมะขาม ใบส้มป่อย มาผสมกับส่วนผสมในข้อ 1 แล้วใส่เกลือและการบูร ผสมให้เข้ากัน
  3. แบ่งส่วนผสมที่ได้ออกเป็นส่วนๆ ใส่ในผ้าที่ได้เตรียมไว้ แล้วใช้เชือกที่เตรียมไว้มัดให้แน่น

วิธีการใช้ลูกประคบสมุนไพร
      - นำลูกประคบที่ได้ไปนึ่งประมาร 15-20 นาที เมื่อลูกประคบร้อนได้ที่แล้ว ก่อนนำมาใช้ประคบควรมีการทดสอบความร้อนโดยแตะที่ท้องแขนหรือหลังมือก่อน และในช่วงแรกที่ลูกประคบยังร้อนอยู่ ต้องประคบด้วยความเร็ว ไม่วางลูกประคบไว้บนผิวหนังนาน ๆ เพียงแตะลูกประคบแล้วยกขึ้น แต่เมื่อลูกประคบคลายความร้อนลงสามารถวางลูกประคบได้นานขึ้นพร้อมกับกดคลึงจนกว่าลูกประคบคลายความร้อน แล้วจึงเปลี่ยนลูกประคบไปใช้ลูกใหม่แทน
ข้อควรระวังในการประคบสมุนไพร
      - ไม่ควรใช้ลูกประคบที่ร้อนเกินไป โดยเฉพาะบริเวณผิวหนังที่เคยเป็นแผลมาก่อนหรือบริเวณที่มีกระดูดยื่น และต้องระมัดระวังเป็นพิเศษในผู้ป่วยโรคเบาหวาน อัมพาต ในเด็กและผู้สูงอายุ เพราะมักมีความรู้สึกในการรับรู้และตอบสนองช้า อาจทำให้ผิวหนังไหม้พองได้ง่าย
      - ไม่ควรใช้การประคบสมุนไพรในกรณีที่มีอาการอักเสบ บวม แดง ร้อน ในช่วง 24 ชั่วโมงแรก เพราะจะทำให้อักเสบบวมมากขึ้นและอาจมีเลือดออกมากตามมาได้
      - หลังจากประคบสมุนไพรเสร็จใหม่ ๆ ไม่ควรอาบน้ำทันที เพราะจะไปล้างตัวยาจากผิวหนัง และร่างกายยังไม่สามารถปรับตัวได้ทัน (ร้อนเป็นเย็นทันทีทันใด) อาจทำให้เกิดเป็นไข้ได้
การเก็บลูกประคบสมุนไพร
     ลูกประคบสมุนไพรที่ใช้ครั้งหนึ่งแล้วสามารถเก็บไว้ได้นาน 3-5 วัน หลังจากใช้แล้วควรผึ่งลูกประคบให้แห้ง เก็บใส่ถุงหรือภาชนะปิดฝาให้แน่นแช่ตู้เย็นจะเก็บได้นานขึ้น ให้สังเกตถ้าลูกประคบมีเชื้อราปรากฏให้เห็นและมีกลิ่นเหม็นเปรี้ยว หรือสีเหลืองจางลง แสดงว่าตัวยาเสีย ไม่มีคุณภาพไม่ควรนำมาใช้อีกต่อไป เพราะจะใช้ไม่ได้ผล
ประโยชน์ของการประคบสมุนไพร (จากตัวยาสมุนไพรและความร้อน)
     1. กระตุ้นหรือเพิ่มการไหลเวียนของโลหิต
     2. ลดอาการเกร็งของกล้ามเนื้อและบรรเทาอาการปวดเมื่อย
     3. ลดการติดขัดของข้อต่อบริเวณที่ประคบและทำให้เนื้อเยื่อ พังผืดยืดตัวออก
     4. ลดอาการบวมที่เกิดจากการอักเสบของกล้ามเนื้อหรือบริเวณข้อต่อต่าง ๆ หลังจาก 24-48 ชั่วโมงไปแล้ว

 

Comments are closed.